Categories

Archive

Disclaimer

De meningen ge-uit door medewerkers en studenten van de TU Delft en de commentaren die zijn gegeven reflecteren niet perse de mening(en) van de TU Delft. De TU Delft is dan ook niet verantwoordelijk voor de inhoud van hetgeen op de TU Delft weblogs zichtbaar is. Wel vindt de TU Delft het belangrijk - en ook waarde toevoegend - dat medewerkers en studenten op deze, door de TU Delft gefaciliteerde, omgeving hun mening kunnen geven.

Posted in August 2012

Niet minder ziekenhuizen – liever meer verzekeraars

Dit opinieartikel verscheen tevens op 18 juli in het NRC handelsblad

In NRC Handelsblad van 12 juli bepleit bestuursvoorzitter Wim van der Meeren van zorgverzekeraar CZ dat er in Nederland vijftien ziekenhuizen moeten worden gesloten. Hij is op zoek naar manieren om de ziekenhuiszorg beter en goedkoper te maken en om overbehandeling te bestrijden. Wil hij echt de zorg goedkoper maken, dan is het beter ziekenhuizen open te houden en de toetreding van nieuwe ziekenhuizen te bevorderen. De enorme schaalgrootte van ziekenhuizen is juist een belangrijke oorzaak van de hoge kosten.

Jarenlang zijn de ziekenhuizen in Nederland gegroeid. Intussen hebben alle ziekenhuizen last van schaalnadelen. Dat wil zeggen dat bij een groei van de productie de kosten meer dan evenredig toenemen. Internationale studies wijzen uit dat de optimale omvang van algemene ziekenhuizen tussen de tweehonderd en driehonderd bedden ligt. Ook een recent onderzoek van IPSE Studies wijst uit dat alle Nederlandse ziekenhuizen substantiële schaalnadelen ondervinden. Hierbij is al rekening gehouden met het gegeven dat de grotere ziekenhuizen zwaardere en dus duurdere patiënten behandelen. Economische theorie duidt schaalnadelen door te wijzen op de toenemende kosten van controle en bureaucratisering. Bij de bestaande omvang van Nederlandse ziekenhuizen zijn potentiële schaalvoordelen al uitgewerkt. Uit onderzoek blijkt ook dat Nederlandse ziekenhuizen horen tot de grootste ter wereld. Hiervan is men zich in Nederland niet altijd bewust. Het sluiten van vijftien ziekenhuizen leidt tot een forse groei van de andere ziekenhuizen, die de productie van gesloten ziekenhuizen moeten overnemen. Ongeacht sluitingen van ziekenhuizen zal de productie van individuele ziekenhuizen toch al toenemen wegens de vergrijzing.

Er zijn ook allerlei indirecte of immateriële kosten. Zo zal bij een vermindering van vijftien ziekenhuizen de bereikbaarheid van hun zorg ook verslechteren. Dat betekent meer reistijd voor patiënten en bezoekers, maar ook langere aanrijtijden voor de spoedeisende hulp. Dit kan leiden tot extra sterfte of extra gezondheidsschade voor patiënten in levensbedreigende situaties.

Verder staat het voorstel van Van der Meeren haaks op het idee van marktwerking. Een groter aantal ziekenhuizen draagt bij aan intensievere concurrentie, waarbij patiënten meer keuzevrijheid hebben en ziekenhuizen hun uiterste best doen om goede en betaalbare zorg te leveren. In een goed functionerende markt leiden slechte kwaliteit van dienstverlening en slecht management vanzelf tot sluiting.

Het is beter om de markt van zorgverzekeraars in het vizier te nemen Nederlandse ziekenhuizen zijn de grootste ter wereld en daardoor inefficiënt. Verzekeraars moeten dus geen ziekenhuizen sluiten, schrijven Bart van Hulst e.a. dan die van ziekenhuizen. Er zijn in Nederland vier concerns die bijna de hele markt van zorgverzekeringen in handen hebben. Dit is een oligopolie met gebrekkige concurrentie en onvoldoende prikkels om in te kopen op kwaliteit. Het wordt natuurlijk helemaal vreemd als die vier om de tafel gaan zitten en besluiten om bij vijftien ziekenhuizen de stekker eruit te trekken, zoals in het interview met Van der Meeren wordt gesuggereerd. De regulerende overheid is hierbij vervangen door een soort kartel van zorgverzekeraars. Waarom pleit juist een zorgverzekeraar voor minder ziekenhuizen? Dit betekent immers, zoals eerder werd betoogd, minder concurrentie en meer marktmacht voor ziekenhuizen.

Stijgende kosten in de ziekenhuiszorg en mogelijke overbehandeling zijn reële problemen. Deze problemen vragen om maatregelen die prikkels bevatten voor kostenbeheersing en terughoudendheid bij het aanbieden van zorg. Denk bijvoorbeeld aan het goed doorlichten van het verzekerde pakket, preventie of het in loondienst nemen van specialisten. Zorgverzekeraars moeten geen ziekenhuizen sluiten. Daar gaan zij helemaal niet over. Ze moeten slimmer inkopen en overbehandeling tegengaan. Wellicht zouden ze hiertoe meer zijn geneigd in een concurrerende omgeving. Daarom is ons advies: niet minder ziekenhuizen, maar meer concurrerende zorgverzekeraars.

Bart L. van Hulst, Jos L.T. Blank en Adrie C. Dumaij

IPSE Studies (Innovatie & Publieke Sector Efficiëntie Studies) aan de Technische Universiteit Delft

© 2011 TU Delft